Подкомментарий к теориям конечности и бесконечности

Опубликовано khantibalo от 5 ноября, 2019 - 16:34
Отображение колонок
english Бхиккху Бодхи
<<Назад
Теории конечности и бесконечности
Оглавление Далее>>
Теории сторонников уклончивых ответов
Пали - CST Комментарии
Antānantavādavaṇṇanā ¶
53. Antānantikāti ettha amati gacchati ettha sabhāvo osānanti anto, mariyādā.
Tappaṭisedhena ananto, anto ca ananto ca antānanto ca nevantānānanto ca antānantā sāmaññaniddesena, ekasesena vā "nāmarūpapaccayā saḷāyatana"ntiādīsu (ma. ni. 3.176; saṃ. ni. 2.1; udā. 1) viya.
Kassa pana antānantoti?
Lokīyati saṃsāranissaraṇatthikehi diṭṭhigatikehi, lokīyanti vā ettha tehi puññāpuññaṃ tabbipāko cāti lokoti saṅkhyaṃ gatassa attano.
Tenāha bhagavā "antānantaṃ lokassa paññapentī"ti.
Ko pana eso attāti?
Jhānavisayabhūtakasiṇanimittaṃ.
Tattha hi ayaṃ diṭṭhigatiko lokasaññī.
Tathā ca vuttaṃ "taṃ lokoti gahetvā"ti.
Keci pana "jhānaṃ taṃsampayuttadhammā ca idha 'attā, loko'ti ca gahitā"ti vadanti.
Antānantasahacaritavādo antānanto, yathā "kuntā pacarantī"ti antānantasannissayo vā yathā "mañcā ghosantī"ti.
So etesaṃ atthīti antānantikā.
Te pana yasmā yathāvuttanayena antānanto vādo diṭṭhi etesanti "antānantavādā"ti vuccanti.
Tasmā aṭṭhakathāyaṃ "antānantavādā"ti vatvā "antaṃ vā"tiādinā attho vibhatto. ¶
Etthāha – yuttaṃ tāva purimānaṃ tiṇṇaṃ vādīnaṃ antattañca anantattañca antānantattañca ārabbha pavattavādattā antānantikattaṃ, pacchimassa pana tadubhayapaṭisedhanavasena pavattavādattā katha antānantikattanti?
Tadubhayapaṭisedhanavasena pavattavādattā eva.
Yasmā antānantapaṭisedhavādopi antānantavisayo eva taṃ ārabbha pavattattā.
Etadatthaṃyeva hi sandhāya aṭṭhakathāyaṃ "ārabbha pavattavādā"ti vuttaṃ.
Atha vā yathā tatiyavāde desabhedavasena ekasseva antavantatā anantatā ca sambhavati, evaṃ takkīvādepi kālabhedavasena ubhayasambhavato aññamaññapaṭisedhena ubhayaññeva vuccati.
Kathaṃ?
Antavantatāpaṭisedhena hi anantatā vuccati, anantatāpaṭisedhena ca antavantatā, antānantānañca na tatiyavādabhāvo kālabhedassa adhippetattā.
Idaṃ vuttaṃ hoti – yasmā ayaṃ lokasaññito attā adhigatavisesehi mahesīhi ananto kadāci sakkhidiṭṭhoti anusuyyati, tasmā nevantavā.
Yasmā pana tehiyeva kadāci antavā sakkhidiṭṭhoti anusuyyati, tasmā na pana anantoti.
Yathā ca anussutitakkīvasena, evaṃ jātissaratakkī ādīnañca vasena yathāsambhavaṃ yojetabbaṃ.
Ayañhi takkiko avaḍḍhitabhāvapubbakattā paṭibhāganimittānaṃ vaḍḍhitabhāvassa vaḍḍhitakālavasena appaccakkhakāritāya anussavādimatte ṭhatvā "nevantavā"ti paṭikkhipati.
Avaḍḍhitakālavasena pana "na panānanto"ti, na pana antatānantatānaṃ accantamabhāvena yathā taṃ "nevasaññināsaññī"ti.
Purimavādattayapaṭikkhepo ca attanā yathādhippetappakāravilakkhaṇatāya tesaṃ, avassañcetaṃ evaṃ viññātabbaṃ, aññathā vikkhepapakkhaṃyeva bhajeyya catutthavādo.
Na hi antatāanantatātadubhayavinimutto attano pakāro atthi, takkīvādī ca yuttimaggako, kālabhedavasena ca tadubhayaṃ ekasmimpi na na yujjatīti. ¶
Keci pana yadi panāyaṃ attā antavā siyā, dūradese upapajjanānussaraṇādi kiccanipphatti na siyā.
Atha ananto, idha ṭhitassa devalokanirayādīsu sukhadukkhānubhavanampi siyā.
Sace pana antavā ca ananto ca, tadubhayadosasamāyogo.
Tasmā "antavā, ananto"ti ca abyākaraṇīyo attāti evaṃ takkanavasena catutthavādappavattiṃ vaṇṇenti.
Evampi yuttaṃ tāva pacchimavādīdvayassa antānantikattaṃ antānantānaṃ vasena ubhayavisayattā tesaṃ vādassa.
Purimavādīdvayassa pana kathaṃ visuṃ antānantikattanti?
Upacāravuttiyā.
Samuditesu hi antānantavādīsu pavattamāno antānantika-saddo tattha niruḷhatāya paccekampi antānantikavādīsu pavattati, yathā arūpajjhānesu paccekaṃ aṭṭhavimokkhapariyāyo, yathā ca loke sattāsayoti.
Atha vā abhinivesato purimakālappavattivasena ayaṃ tattha vohāro kato.
Tesañhi diṭṭhigatikānaṃ tathārūpacetosamādhisamadhigamato pubbakālaṃ "antavā nu ayaṃ loko, ananto nū"ti ubhayākārāvalambino parivitakkassa vasena niruḷho antānantikabhāvo visesalābhena tattha uppannepi ekaṃsaggāhe purimasiddharuḷhiyā voharīyatīti. ¶
54. Vuttanayenāti "takkayatīti takkī"tiādinā (dī. ni. aṭṭha. 1.34) saddato, "catubbidho takkī"tiādinā (dī. ni. aṭṭha. 1.34) atthato ca sassatavāde vuttavidhinā.
Diṭṭhapubbānusārenāti dassanabhūtena viññāṇena upaladdhapubbassa antavantādino anussaraṇena.
Evañca katvā anussutitakkīsuddhatakkīnampi idha saṅgaho siddho hoti.
Atha vā diṭṭhaggahaṇeneva "naccagītavāditavisūkadassanā"tiādīsu (dī. ni. 10, 194) viya sutādīnampi gahitatā veditabbā.
"Antavā"tiādinā icchitassa attano sabbadā bhāvaparāmasanavaseneva imesaṃ vādānaṃ pavattanato sassatadiṭṭhisaṅgaho daṭṭhabbo.
Tathā hi vakkhati "sesā sassatadiṭṭhiyo"ti (dī. ni. aṭṭha. 97-98).
<<Назад
Теории конечности и бесконечности
Оглавление Далее>>
Теории сторонников уклончивых ответов

Редакция перевода от 20.11.2019 12:11